Montag, 31. Oktober 2016

"Suliko" in Hamburg - Georgische Tafelkultur

 Unlängst wurde in Hamburg das erste georgische Restaurant eröffnet. Das war überfällig, denn den meisten Metropolen der Welt gibt es georgische Restaurants schon längst.
„Mit der Eröffnung unseres Restaurants im Herzen von Hamburg wollen wir Ihnen ein Gefühl der Gastfreundlichkeit und Festlichkeit vermitteln“, steht auf der Webseite des Restaurants.

Täglich und überall wird in Georgien ein Trinkspruch erhoben – auf die Liebe und die Sehnsüchte, auf die Götter und die Mythen. Gastfreundschaft ist einer der Inhalte der georgischen Tafelkultur. „Der Gast ist Gottes Gesandter“ – dieser Spruch, in Georgien gebräuchlich, stellt in seinem christlichen Verständnis eine natürliche Fortsetzung archaischer Traditionen dar. Mehr über die Tafelkultur in Georgien erfahren Sie hier.
Das Hamburger Lokal heißt „Suliko“Damit hat es eine besondere Bewandtnis: „Suliko“ ist der Titel eines Liedes, das 1895 von Warinka Tsereteli komponiert und 1898 von der englischen Firma „Phonogram“ aufgenommen wurde. Die Popularität dieses Liedes ist bis heute unverändert groß.
Heute ist es in mehrere Sprachen übersetzt, arrangiert von Jazz bis Schostakowitsch und in verschiedenen Musikrichtungen von verschiedenen Sängern und Sängerinnen gesungen worden. Dieses Lied wird in Europa oft als Ausdruck der „russischen Seele“ bezeichnet. Es existieren einige deutsche Versionen, u. a. gesungen von dem bekannten deutschen Schauspieler Ernst Busch. (über die georgische Liedkultur und zu dem Lied hier)
Sie werden in dem neuen Restaurant „Suliko“ ganz sicher das eine oder andere Mal vom Inhaber persönlich verwöhnt werden, wenn er möglicherweise am Klavier gerade dieses Lied spielen wird.
Aber was oder wer ist „Suliko“? Warika Tsereteli erinnert: „... die Musik ist glaubhafter als die Wörter, sagte mir der Dichter mal und ich vertonte seine Gedichte“ – die Komponistin meint den Dichter Akaki Tsereteli, vom Volk mit Respekt und liebevoll als „König ohne Krone“ betitelt. Das Stammwort „Suli“ bedeutet Geist oder die Seele, durch die Endung „ko“ könnte es auch ein Name sein. „... Wo bist du meine Liebe, Suliko?“ – ertönt die Frage immer wieder in dem Lied. Bis heute weißt man nicht eindeutig, wen oder was der Dichter sucht. Angeregt durch diese Frage sind einige lesenswerte Aufsätze entstanden, die eine Übersetzung wert sind.
Bereits die alten Römer und Griechen wussten die Freundlichkeit und Gastfreundschaft der Georgier zu schätzen und nannten das Schwarze Meer Pontos Euxenios, das gastliche Meer. Selbst in schweren Kriegszeiten, die das kaukasische Land bis in die neunziger Jahre des 20. Jahrhunderts immer wieder und ausdauernd erlebt hat, haben die Georgier jede Gelegenheit wahrgenommen, Feste zu feiern. Verwandte und Freunde werden geladen, der Tisch wird reich gedeckt mit typisch lokalen Speisen und Weinsorten. Der Älteste oder Würdigste in der Runde wird zum Tamada, dem Tischvorsteher und -redner, auserwählt.

Die Bedeutung des Gastmahls ist nicht verwunderlich, wenn wir uns vor Augen führen, dass im georgischen „Puroba“, der Bezeichnung für „Tafel“, das Wort „Puri“ enthalten ist, was „Brot“ bedeutet. Von insgesamt 27 Weizenarten sind allein 14 als einheimische Arten in Georgien registriert und werden wegen ihres biologischen Wertes als genetische Ressource für die Welt aufbewahrt. Das Wort „Wein“ – auf Lateinisch „Vino“ ist georgischer Herkunft und heißt dort „G’vnino“. Es gibt in Georgien über 500 einheimische Weinrebensorten, ernstzunehmenden Auffassungen zufolge ist das Land als die Heimat des Weins anzusehen.
Das Brot im Restaurant „Suliko“ wird nach georgischer Art in einem Tongefäß gebacken. Zur Auswahl stehen georgische Weine. In Georgien selbst gibt es immer mehr Verständnis für Qualitätsweine und es gibt biologisch angebaute exklusive Weine auf dem Markt.
Es könnte sein, dass die kleine Figur auf dem Schild am Mittelweg 24 eine besondere Synthese der kaukasischen Kultur treffend charakterisiert. Diese Figur ist gekleidet wie die Mitglieder einer Zunft sich vormals kleideten. Die Ost-West-Trennung ist im Kaukasus unbekannt: „... weil ausgerechnet hier in Tbilisi Europa und Asien einander die Hände geschüttelt haben“. (Aka Morchiladze)
Das Leben in den Städten, insbesondere in Tbilissi und in Kutaisi, der sagenhaften Stadt des früheren Kolchis, die in dem multiethnischen Transitland Georgien zu Metropolen der Kaukasusregion wurden
In diesen Städten sind georgische Adaptionen westlicher und östlicher Kulturelemente zu beobachten zum einen die Verschmelzung der beiden Kulturen, zum anderen eine Anpassung dieser an die eigene Kultur.
Die Georgier nennen sich Kartweli. Die georgische Sprache gehört zu der isoliert stehenden kartwelischen Sprachfamilie und hat ihre eigene Schrift. Die ersten Inschriften stammen aus dem 1. Jahrhundert v. Chr. Das erste erhaltene Buch aus dem 5. Jahrhundert können die heutigen Georgier ohne große Mühe lesen. Das Menü ist zweisprachig gestaltet, zu unserer Überraschung allerdings auf Deutsch und Russisch. Das ist sicher hilfreich für zahlungskräftige Hamburger Russen, die die georgische Küche sehr zu schätzen wissen.
Außerordentlich schade ist, dass eines der 14 ältesten Alphabete der Welt, die rätselhafte georgische Schrift, nicht zu sehen ist. Wir hoffen sehr, dass dies möglichst bald korrigiert wird.


Wir wünschen viele zufriedene Gäste und dem „Suliko“ viel Erfolg!
მიირთვით, ისიამოვნეთ!
GUTEN APPETIT wünscht Ihnen der Elbsalon!
Fotos: eigener Archiv 














-->

Sonntag, 26. Juni 2016

კერძო ინიციატივები / ერთი “კარგი სახლი” საქართველოში, გერმანია და რვა წარმოსახვა რეფრენის სახით

„ყველაფერი კარგადაა, უმუშევრობა არაა. ყველაზე მაგარი სოფელია“.  კისისხევის ერთერთი მაცხოვრებლის გამოსვლიდან 


წარმოვიდგინოთ რომ ეს ასეა. სანამ ამ ყველაფერს წარმოსახვაში მოვხაზავთ, მანამდე ორიოდე სხვა ამბავი.

- რა ღირს ბილეთი?
- სამიდან შვიდ ევრომდე, როგორც შეგიძლიათ ისე გადაიხადეთ

ასეთ დიალოგს ხშირად გაიგენობეთ ჰამბურგის ერთერთი კინოს სალაროსთან.
კინო-დარბაზი, სახელწოდებით Bmovie არაკომერციული ჩვენებებისათვის ჰამბურგი კულტურული ცხოვრების ერთი პატარა, მაგრამ ცნობილი ადგილია, რომელიც 30 წელია უკვე არსებობს.

წინამდებარე წერილის დაწერის სურვილისათვის იმპულსი ჰამბურგში ბოლო, ჩვენს მიერ Bmovie -ში ჩატარებული კინო-პროექტი იყო. რამდენიმე მაგალითით შევეცდები ჩემი გამოცდილებები საქართველოსა და გერმანიაში ჩატარებული პროექტების გარშემო გაგიზიაროთ:
რა არის არსებული განხვავება ამ ორი ქვეყნებს შორის, როდესაც მოქალაქეობრივ პასუხისმგებლობაზე, სამოქალაქო ცნობიერებაზე, თუ კერძო ინიციატივებზეა საუბარი. ამ წერილის მიზანი არაა ჩემეული გამოცდილებებით მყარი დასკვნების გამოტანა, თუმცა გარკვეული სურვილია გაზიარებისა და დისკუსიისათვის. ვფიქრობ, მსგავსი დისკურსი საქართველოში გვაკლია. თუ არ ჩავთვლით საციალურ ქსელებში კომენტარებს, რომელიც თავისი სპეციფიური დანაწევრებული ქრონოსით ვერ აღწევს ჯანსაღი დისკურსის ხარისხს. მას არ აქვს სინქრონულად მედია ფორმატების, აკადემიური ინსტიტუციების, სახელმწიფოებრივი ზოგადი ხედვის ისეთი შესაფერისი “ჯებირები”, რომელიც რომელიმე თემის გამთლიანებისთვის იზრუნებდა. ეს ერთერთი განსხვავებაა ევროპასა და საქართველოს შორის, ხშირად ერთსა და იმავე მიმდინარე თემების მსჯელობისას. ვფიქრობ, ხშირად გამოთქმული განსაკუთრებით საჯარო დისკუსიებისას აზრის სისწორეზე მეტად, უფრო მნიშვნელოვანი თავად მონაწილეობის მომენტის შეფასების და დისკურსის პროცესზე ზრუნვა უნდა იყოს.
განსხვავება ევროპასა და საქართველოს შორის ძირითადად მედია ფორმატების ხარისხსა და ინტენსიურობაშია, რაც საზოგადოების კომუნიკაციის კულტურას და ცნობიერებას მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს.

წარმოვიდგინოთ კარგი ქართულით, სადა მანერებით და საინტერესოდ აგებული გადაცემები საქართველოს ეთერით და აქედან მიღებული ცვლილებები ჩვენს ყოველდღიურობაში.

მიმდინარე წლის მარტის თვე ზემოთ ხსენებული კინოდარბაზი დაეთმო ქართული ფილმების ჩვენებებს, რომელიც ჰამბურგში არსებული საზოგადოება “ლილე” -სა და Bmovie-ს ერთობლივი პროექტი იყო. ნაჩვენები იყო 16 ფილმი განაწილებული 12 დღიან პროგრამაზე. (იხ. პროგრამა: https://www.b-movie.de/programm/programm.php?programm=03/16) პროგრამის ერთერთი ნაწილი დაეთმო ქართველი (Videomage) და ევროპელი (VetoFilm) ვიდეოხელოვნების ნიმუშების ჩვენებას და მონაწილეთა შეხვედრებს.

ჩვენთვის, როგორც საზოგადოება “ლილე”-სათვის მსგავსი პროექტის ინიციატივა და თანამშრომლობა გაგრძელებაა მრავალწლიანი მუშაობისა. “ლილე” ჰამბურგში თავისი აქამდე განხორციელებული 150 პროექტით, გერმანიასა თუ ევროპის სხვა ქვეყნებშიც სხვადასხვა კოოპერაციების საშუალებით, მისი სიმცირის მიუხედავად, გერმანიაში ეტაბლირებული ინსტიტუციაა. “ლილეს” სახელით განხორციელებული პროექტების სია შეგიძლიათ აქ იხილოთ: http://lile.de/projekt-archiv/jahresberichte/zeitgeschichte/

კინოდარბაზი Bmovie კერძო ინიციატივა, რომელიც დაარსდა 1987 წელს. ის გაერთიანებაა ადამიანებისა, რომლებიც უხელფასოდ მუშაობენ. თავიანთ წესდებაში ხაზგასმულია კომერციული წნეხის მიღმა თავისუფალი სივრცის შექმნის სურვილი. Bmovie-ის არსებობა მიიჩნევა, როგორც დინამიური პროექტი, რომელიც ქალაქის კულტურის სამსახურში მყოფი ეს გაერთიანება ზედმიწევნით კარგად ემსახურება. პატარა, მყუდრო წინა ოთახი, ბარით, ყოფილი გარაჟის ეზო, სასიამოვნოდ განაწყობს ფილმის სანახავად მისულ სტუმარს, ხოლო 58 ადგილიანი დარბაზი, ტექნიკურად საუკეთესოდ არის აღჭურვილი, ისე რომ ყველანაირი ფორმატის ფილმის გაშვება შესაძლებელია. კომერციული კინოს მიღმა არსებობა, რასაკვირველია არ გამორიცხავს კომერციულ საქმიანობას, მაგრამ ეს უკანასკნელი ემსახურება პირველ რიგში Bmovie-ს, როგორც ინსტიტუციის შენარჩუნებას. პროგრამები ყოველთვიურად შერჩეული თემით გარკვეულ აქცენტს სვავს და კინოხელოვნების, საზოგადოებრივ-პოლიტიკური თუ რომელიმე პიროვნების შემოქმედებაზეა ფოკუსირებული. Bmovie- პროგრამებში ეტაბლირებულია და ცალკე გამოყოფილი დღეები ეთმობა აღმოსავლეთის თემებს (არაბული კლუბი), ლბგტ ფესტივალს, კინოჩვენებებს ყრუ-მუნჯებისთვის. Bmovie ჰამბურგში არსებული ყველა კინო-ფესტივალების პარტნიორია. თანამშრომლების მცირე ჯგუფში არავინ არაა უფროსი, ყველა ერთნაირად ინაწილებს გასაკეთებელს, ყველამ იცის, ვის რა გამოსდის უფრო უკეთესად და ამას მუშაობის ოპტიმირებისას ითვალისწინებენ. დალაგება, ტექნიკური მომსახურება, ბართან მუშაობა, რედაქტირება, გრაფიკული მომსახურება, ვებგვერდის მართვა, პროგრამების შედგენა, ეტაბლირებულ თუ სხვა ინსტიტუციებთან კოოპერირება, გაქირავებები. კინოთეატრის პატარა სივრცე ოპტიმალურად არის ათვისებული. კინოთეატრი Bmovie, თავის ნიშას, რომლის წარმომავლობა ჯერ კიდევ მე-20 საუკუნის 30-იანი წლებიდან მოდის, როდესაც ეკონომიკური კრიზისი დროს დაბალ ბიუჯეტიანი ფილმების გადაღება დაიწყეს, საბოლოოდ კი ცალკე ჟანრადაც ჩამოყალიბდა, რომელიც ფილმის პროდუქციის გაძვირების ყველა კომპონენტზე უარს ამბობდა.  
Bmovie -ს დაარსება, ისევე როგორც იქვე ახლო მდებარე კინოთეატრისა 3001, უკავშირდება 70-იანი წლებიდან დაწყებილ მემარცხენე სამოქალაქო მოძრაობას, როცა გერმანიის სხვადასხვა მეტროპოლებში შენობები იქნა დაკავებული. საინტერესოა, რომ ამ პერიოდში შენობების დაკავება უკავშირდებოდა სწორედ სხვადასხვა სამოქალაქო ინიციატივებისათვის საჭირო ფართობების მოთხოვნას.

წარმოიდგინეთ პატარა კინოთეატრები საქართველოს ქალაქებში, (როგორც ეს ადრეც იყო!) ამჯერად ადამიანების პატარ-პატარა ჯგუფების ინიციატივები, სხვადასხვა ნიშისა და პროფილის პროგრამებით!

ბრიგიტენშტრასეზე მდებარე Bmovie ჰამბურგის ერთერთ ე.წ. ალტერნატიულ უბანში St. Pauli-შია, აქ ცხოვრობდნენ და დაიწყეს კარიერა “The Beatles“ 1960 წლიდან. დღეისათვის ჰამბურგელებისათვის გარკვეული დამახასიათებელია ამ უბანში ცხოვრება, ხოლო ტურისტებისთვის - ერთერთი მიზანი დასათვალიერებლად. Bmovie-ის ისტორიაზე მასალების დასათვალერებლად ვესტუმრე იქვე ახლოს მდებარე ამ უბნის მაცხოვრებლებბის არქივს, რომელიც ასევე სამოქალაქო ინიციატივაა, ამ უბნის მაცხოვრებლების და 1987 წელს დაარსდა. ამ სტატიის ფარგლებში არქივის მუშაობის შესახებ მხოლოდ მოკლედ მსურს გავაცნო ქართველი მკითხველს იმ სურვილით, რომ მსგავსი ინიციატივები საქართველოს ქალაქებისა თუ სოფლებისათვის უაღრესად მნიშვნელოვანი, თუ არა ეგზისტენციალური მნიშვნელობისაა დღეისათვის. ასეთ, ლოკალურ საარქივო მუშაობას დიდი პოტენციალი გააჩნია არა მხოლოდ თაობებისათვის ინფორმაციების შესანახად, არამედ ტურიზმის თვალსაზრისით, საზოგადოების განვითარებისათვის სხვადასხვა საყრდენების შექმნისათვის.

80-იანი წლების დასაწისისათვის ეს უბანი მემარცხენეთა პოლიტიკურ სცენას წარმოადგენდა, მაგრამ კულტურულად უკვე საინტერესო აღარ იყო. პოლიტიკური ბატალიების მონაწილეებმა ეს პრობლემა კარგად დაინახეს.
არქივის სახით შექიმნა, როგორც თავად აღნიშნავენ- “ისტორიის სახელოსნო”. თავად ამ წარმოდგენით, რომ ეს სახელოსნოა (Werkstatt), ჩანს სურვილი, რომ თემები რელევანტური და სიცოცხლისუნარიანი იყოს საზოგადოებისათვის. ისინი აგროვებენ ყველაფერს, რაც ამ უბნის ცხოვრებას ეხება. არქივს ქალაქი ეხმარება 15 კვირიანი სამუშაო ადგილის დაფინანსებით. აქტივისტები აგროვებენ საკურსო და სადიპლომო ნამუშევრებს, თუ ის რაიმე კავშირშია ამ უბანთან. წლების მანძილზე ფოკუსი იყო ნაცისტური გერმანიის პერიოდზე, მაგრამ ახლა უფრო მეტად 60-70 წლების საზოგადოებრივ მოძრაობაზეა ყურადრება გადატანილი. ზოგი მოხალისე იკვლევს რომელიმე შენობის ისტორიას, რისი შედეგებიც ინახება არქივში. მუშაობენ მოსწავლეებთან, სკოლებში მაღალ კლასებშიც ეცნობიან უბნების ურბანული ცვლილებების თემებს, სკოლებიც სტუმრობენ არქივს. აარქივებენ ყველაფერს, რაც ფურცელზე შეიძლებაიყოს აღბეჭდილი. არქივის თანამშრომლები გამუდმებით მუშაობენ მასალების დიგიტალიზაციაზეც, აწყობენ ექსკურსიებს, სხვადასხვა ღონისძიებებს.
ჰამბურგში 20-მდე ასეთ  “უბნის არქივი” ითვლიან. მოგვიანებით დაარსებული არქივები სახელმწიფო დახმარების გარეშე, დამოუკიდებლადაც არსებობენ. St.Pauli-ის არქივში კინოთეატრი Bmovie-ის შენობის შესახებ ცნობები მოვიძიეთ 1966 წლის მისამართების წიგნიდან, რომელიც გერმანიაში 1760-იანი წლებიდან გამოდიოდა და მისამართების გარდა, მაცხოვრებლების საქმიანობაზე და მათ საკუთრებაზეც მოიცავდა ინფორმაციებს. ეს წიგნები განსაკუთრებული წყაროა და ალბათ გერმანული კულტურისათვის დამახასიათებელი. ქალაქის სახელმწიფო არქივში ეს წიგნები უმეტესად უკვე დიგიტალიზირებულია და ყველასათვის ხელმისაწვდომი.

წარმოიდგინეთ სოლოლაკი, ჩუღურეთი, ან სხვა ნებისმიერი უბანი თბილისში და აქ რომელიმე სახლსი ბინადადებული უბნის არქივი, მთელი თავისი პროგრამებით და აქტიურობებით!

Bmovie-ის რომ მივუბრუნდეთ, - ხშირად სწორედ ასეთი კინოთეატრების არსებობაა იმის გარანტი, რომ კინოხელვნებაის თანამედროვე ნიმუშები, რომლებიც არარენტაბელურობის გამო ფესტივალების შემდეგ აღარ ქირავდება, ნაჩვენებია მსგავს პროგრამულ კინოთეატრებში. ამრიგად, კერძო ინიციატივებით დაარსებული დარბაზები, სახლმწიფო დაფინანსების პროგრამულ კინოსთან ერთად (ჰამბურგში ასეთია კინემატეკი მეტროპოლისი, რომელთანაც სხვათაშორის ჩვენ მრავალწილიანი თანამშრომლობა გვაკავშირებს და ბევრი თემატური პროგრამები გვაქვს ნაჩვენები. იხ. საზ. “ლილეს” პროექტების სია) მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ქალაქის კულტურული ცხოვრების მრავალფეროვნებისთვის. 

ჩვენი გერმანიაში გამოცდილებების საფუძველზე ბევრი მაგალითის მოყვანა შეგვიძლია სამოქალაქო ინიციატივებზე, ადამიანების ცნობიერებასა და დამოკიდებულებაზე საჯარო სივრცის მიმართ.
აქ მოყვანილი მაგალითები საზოგადოება “ლილეს” გერმანიაში განხორციელებული ბოლო პროექტია და თავისი თემატიკით, ვფიქრობ განსაკუთრებნით ეხმიანება საქართველოში, სოფელ კისისკხევში მიმდინარე პროექტს, “კარგი სახლი”.

ცოტაოდენი  რამ“კარგი სახლის” შესახებ:
2012 წლიდან გერმანიის მიგრაციის ფონდის (CIM) ფინანსური დახმარებით დაიწყო მუშაობა პროექტმა კისისხევში, რომელიც დღეს “კარგი სახლის” სახელს ატარებს. “კარგი სახლის” გაიხსნა 2014 წლის ნოემბერში. “კარგი სახლი” მდებარეობს სოფლის ცენტრში, ყოფილი უნივერმაღის შენობაში, რომელიც კაპიტალურად გარემონტდა (ამ საკითხზე იხ. ქვემოთ), შეძენილი იქნა საბაზისო აღჭურვილობა და შენობა მთლიანად   მოსახლეობის სამსახურშია. აღსანიშნავია, რომ “კარგი სახლი” დღევანდელი სახით არ იყო ჩაფიქრებული პროექტის ავტორებისათვის. თავდაპირევლად პროექტი ეხებოდა სოფლის ცენტრის რევიტალიზაციას, სადაც გეოგრაფიულად და შინარსობრივად საზოგადოების ცნობიერება უნდა იყოს ასახული.
კისისხევის ცენტრი განსაკუთრებულია და გამოირჩევა თავისი ისტორიით. ისტორიული და დღევანდელი ნაგებობების ხელსაყრელი განლაგებით საზოგადოებრივი-კულტურული ცხოვრების კონცეტრირება ცენტრში ბუნებრივი მოცემულობაა. ამ მოცემულობის გააზრება გამოკვეთილი პოლიტიკური ხედვის გარდა, მოითხოვს ადგილზე საჯარო კომუნიკაციას, მოსახლეობასთან ერთად მუშაობას.
ამ თემაზე გთხოვთ იხილოთ ავტორის სტატია “სოფელი-სახელმწიფო სტრატეგიის საფუძველი.” (http://einblickgeorgien.blogspot.de/2014/11/blog-post_20.html)
თავდაპირველი პროექტის იძულებითი ცვლილებების მიუხედავად სამუშაო თემები, უცვლელი დარჩა: სოფლის არქივზე მუშაობა, - მასალების მოძიება და დიგიტალიზაცია, საგანმანათლებლო პროექტები, ხელოსნობის ხელშეწყობა, - ტექსტილის სახელოსნოები, სოფლის ისტორიულ მემკვიდრეობაზე ზრუნვა, სამეცნიერო კვლევები ხელშეწყობა, მედია-სახელოსნო, Recycling, და სხვ. ერთი სიტყვით, „კარგი სახლის“ კონცეფცია ემყარება პოლითემატურობას და რამდენადაც შესაძლებელია, მათ სინქრონულობას. სიმბოლურად, სწორედ ისე, რასაც ნებისმიერი ადამიანისათვის „სახლი“ წარმოადგენს. რაც არ უნდა მონოთემატურობით გამოირჩეოდეს ადამიანი საჯარო სივრცეში, - ის საკუთარ სახლში პოლითემატურობას ცდილობს. ასეთია ყველა სახლი, სადაც ხელოსნობიდან დაწყებული, რომელიმე თეორიული და პრაქტიკული ცოდნებს შორის საზღვრები დაწესებული არაა. ასეთი მდგომარეობა პირად გარემოში,  საკუთარ სახლში ბუნებრივი მდგომარეობაა.

წარმოიდგინეთ საქართველოს სოფლებში, მთაში და ბარში ღამით, ციმციმა კერები, „კარგი სახლები“ და სისხამ დილით შემხვდერი, გზაზე მიმავალი მცოდნე, ბეჯითი ვინმე ადამიანი

რა მდგომარეობაა დღეისათვის 2 წლის წინ დაარსებულ “კარგ სახლში” და რა გამოცდილებები გვჭირდება?
წინამდებარე სტატიაში გვსურს მივანიშნოთ განვითარების შემაფერხებელ საკითხებზე. ამ სტატისს მიზანი არაა იმ მოვლენების ანალიზი, რაც პროექტის მანძილზე გამოვიარეთ, მაგრამ სურვილია კრიტიკული ფოკუსისისათვის, ასევე გვსურს ჩვენი მზად ყოფნა თვითკრიტიკისთვის დავადასტუროთ.

ის ფაქტი, რომ პროექტი “კარგი სახლი” ჯერჯერობით მაინც არსებობს ალბათ გარემოებების მიხედვით წარმატებად შეგვიძლია ჩავთვალოთ.
 მაგრამ ასეთი წარმატება გულს არ გვიხარებს.
“კარგ სახლის” დაარსება ემთხვევა პოლიტიკური ცვლის პერიოდს, ხოლო მისი, შემდგომი ეტაპის ბედი, კვლავ საარჩევნო კამპანიის პერიოდს. ამ ორ მომენტს შორის პროექტს სხვადასხვა კერძო მხარდამჭერი გამოუჩდა, ჩვენს ყურამდე აღწევს გამოთქმული სიმპათიები. ყოველი მხარდამჭერის დიდი მადლობლები ვართ და პროექტის არსებობა მათი დამსახურებაა.

პოლიტიკური გარემოებების გამო შექმნინლი მიზეზები სამუშაო პროცესების გართულების აღვნიშვნისას არგუმენტად რასაკვირველია გამოდგება, მაგრამ სწორედ აქ ჩანს ჩვენი ქვეყნის ფუნდამენტური პრობლემა: უწყებებში საქმის წარმოების გადაბარების კულტურა, პროცესების სათანადოდ დოკუმენტირება მიუხედავად ბოლო ათეულ წელიწადში გარკვეულ ეტაპებზე წინსვლისა  - არადამაკმაყოფილებელია.
დღემდე ვერ შევძელით ვინმეს დაინტერესება პროექტის აქამდე ნამუშევრით, რომელიც ოპტიმალურად გამოყენებული იქნება, გათვალისწინებული  და დაკავშირებული სხვა ინიციატივებთან. მაგალითისთვის დავასახელებ “კარგი სახლის” ფარგლებში ერთერთ თემას,- არქივირება და რეგიონალური კვლევები. ეს საკმაოდ სოლიდური მასალა ელის სათანადოდ გამომზიურებას. ამ მასალებზე მუშაობის გაგრძელება რჩება ჩვენს პრიორიტეტად, მაგრამ ავღნიშნავდი, რომ აქამდე ნამუშევრის შეფასება, არათუ დიდი სტიმული იქნებოდა მონაწილესათვის, არამედ ახალ პერპექტივებს კარგად გამოჩენდა.
პროექტის ვებგვერდზე (http://ourvillage-kisiskhevi.org.ge/) შეგიძლიათ გაეცნოთ ჩატარებული პროექტების სიას.
ვფიქრობ, იგი ასეთი მცირე საშუალებებითაც, საკმაოდ შთამბეჭდავია.
პროექტის ვებგვედზე არსებულ პორტალ “დოკუმენტაცია” - ში ხელმისაწვდომია პროექტის მსვლელობის შესახებ საჯარო მიმოწერა და სხვა დოკუმენტაცია, რომელიც ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს, საჭიროების შემთხვევაში შეუძლია გაეცნოს პროექტის არასრულ, მაგრამ მნიშვნელოვან ეტაპებს.

წარმოიდგინეთ არქივის ამ მასალების საინტერესო დოკუმენტაციაში თავმოყრა! საგანმანათლებლოც, ტურისტისთვისაც და საშვილიშვილო საქმეც!

სახელმწიფო სტრუქტურების მუშაობა, სამუშაო რუტინა, ხანგრძლივ ვადაზე აგებული ხედვა,  რასაკვირველია დიდი წილით განაპირობებს საზოგადოების განვითარებას, მაგრამ საამისოდ ქვეყანას თავად  უნდა სურდეს ისეთი სახელმწიფოს სადავეებთან ყოფნა, სადაც მოქალაქეები ინიციატივას იჩენენ. სამოქალაქო ინიციატივებს დაფინანსებული ტრენინგები არ შველის, არც ერთეულების პირადი მაგალითი, თუ ის შესაბამისად სოლიდარული და გაზიარებული არაა. მაშ შეკრული წრეა?

ევროპული გამოცდილებების გადახედვა და ამ სტატიის დასაწყის პირველ ნაწილში მოთხრობილი ორიოდე მაგალითიც გვაჩვენებს, რომ სახელმწიფოსა და საზოგადოებას შორის ყოველთვის ჰარმონიულ ბალანსი არ არის. ის დღესაც არ იმყოფება, მაგრამ საქართველოსაგან განსხვავებით დღეისათვის ევროპაში პასუხისმგებლობის სიმძიმე ბევრად მეტად, ვიდრე აქამდე გაზიარებული და გადანაწილებულია. ალბათ ეს შედეგი მოიტანა  60-იანი წლებში დაწყებულმა მასშტაბურმა საზოგადოებრივმა ძვრებმა სტატიის წერის დროს კი ევროპა ახალი, ეპოქალური გამოწვევების წინაშე,- უკვე იძულებით დადგა: Brexit. ახლა, როგორც არასდროს, სწორედ ეს განაწილებული და გაზიარებული პასუხისმგებლობაა ყველაზე მნიშვნელოვანი უნარი, რითიც მომდევნო დიდ პოლიტიკურ რყევებს უნდა გაუძლოს ევროპამ.
საქართველოს, ახლაც როგორც ყოველი ნეგატიური თუ მნიშვნელოვანი მოვლენების ფონზე, ისევ აქვს კარგი შანსი საკუთარი სათქმელისათვის, საკუთარი გასაკეთებელის გულისყურით მიყოლისათვის.

“კარგი სახლის” მაგალითზე საქართველოში საზოგადოებრივი განვითარებისათვის მოსახლეობის ინერტულობა ერთერთ მთავარ პრობლემად რჩება, რომელიც ლოგიკურად ებმება საქართველოში არსებულ კომუნიკაციის კულტურის დაბალ დონეს. პროექტის არსებობის მანძილზე ვერ შეიქმნა ელემენტარული საინფორმაციო სისტემა. მიუხედავად ჩატარებული დიდი სამუშაოსი (იხ. ღონისძიებების სია) მოსახლეობის უმეტესობამ არც კი იცის, რა ხდება მის სოფელში, ცენტრში მდებარე შენობაში. მრავალი შეხვედრების მიუხედავად მათთვის არ არის გასაგები, რომ ეს შენობა საჯაროა და მოსახლეობისთვისაა განკუთვნილი. მათ   ნებისმიერი ინიციატივით შეუძლიათ ამ სივრცის გამოყენება, მაგრამ იკვეთება ხელის შემშლელი ფაქტორები: ხალხს არ სჯერა, რომ ეს მათთვისაა, ჯერჯერობით არ ჩანს რაიმე ინიციატივა, ადამიანებს არ გააჩნიათ საკმარისი უნარები რომელიმე იდეის განხორციელებისათვის.
ასეთ ლოკალურად გამოკვეთილ პროექტში მოსახლეობის მხრიდან უნდობლობა, სიფრთხილე, ფლეგმატურობა და ინფანტილურობა  ასახვას  საქართველოს ზოგად მდგომარეობას.
აღწერილი მოვლენები დიდწილად საბჭოური მემკვიდრეობაა, რომელიც დღემდე აქტუალურია: უშუალო, იმ წუთას სარგებლის გარეშე მონაწილეობას ადამიანებისთვის აზრი არ აქვს და, აქედან გამომდინარე, დამოკიდებულება მხოლოდ მომხმარებლურია. მაგრამ საბოლოოდ საერთო საქმეში არ მონაწილეობით ზიანდება ყველას პერსპექტივა. ეს დამოკიდებულება განსაკუთრებული სიმწვავით სწორედ შენობასთან დაკავშირებით გამოჩდა. თავდაპირველ ვერსიაშიც, - როცა შეუძლებელი შეიქმნა არსებულ საინტერესო ისტორიულ ნაგებობების ახალი შინაარსით გაცოცხლება (იხ. სტატიები და დოკუმენტაცია) და ასევე, პრობლემატური სარემონტო სამუშაოების პროცესში, - როცა “კარგი სახლის” გახსნა მოგვიწია, ისე რომ ის ბევრი ნაკლოვანებების გამო ოფიციალურად არ ჩაგვიბარებია.

 “კარგ სახლს” სხვადასხვა NGO-ები უკვე სტუმრობენ. ასეთი პარტნიორებები ჩვენთვის ყველა უკლებლივ მისასალმებელია. აქამდე მცირედი გამოცდილებით დასკვნების გამოტანა არ გვსურს, მაგრამ შეინიშნება შემოთავაზებული და ჩატარებული თემების ერთგვაროვნება, რომელიც ძირითადად ძალადობისა და გენდერულ თემებს ეძღვნება. ეს პრობლემები რასაკვირველია არსებობს საქართველოში, ოღონდ გვსურს ავღნიშნოთ, რომ პრობლემის მოგვარება, მხოლოდ მისი აღნიშვნით და ტრენინგით არ ამოიწურება. პარალელურად საჭიროა ესთეტიკური შეგრძნებების გაღვივება და განათლების განვითარებაზე ზრუნვა. წინააღმდეგ შემთხვევაში მსაგვსი ტრენინგები მხოლოდ ფორმალურ ჩარჩოებში რჩება და საბოლოოდ სამოქალაქო ინიციატივების  გაღვივებას არ ემსახურება.

სტატიის დასაწყისში მოყვანილია სოფლის ერთერთი მაცხოვრებლის ციტატა -„ყველაფერი კარგადაა, უმუშევრობა არაა. ყველაზე მაგარი სოფელია“-   ჩვენი აზრით ეს ფრაზა სიმპტომატურია და პირდაპირ აგრძელებს საბჭოურ  ტრადიციას. ეს ინფანტილური დამოკიდებულება შეიმჩნევა ასევე სოციალურ ქსელებში კომენტარების გადახედვისასაც, ამ შემთხვევაში სოფლის მდიდარი ისტორიული წარსულიდან შემორჩენილ ძეგლებზე, რომლებიც ჩვენს პროექტამდე აღწერილი და დოკუმენტირებული არც ყოფილა. (იხ. “კარგი სახლის” პროექტის ფარგლებში კისისხევის ხეობის ისტორიული ძეგლების კვლევა/დოკუმენტაცია) ფოტოებზე მიწერილი აღფრთოვანებით და სიამაყით გამოთქმული წინადადებები სიმპტომატურია, სადაც მათში ვერ ნახავთ თუნდაც სიტყვიერ სურვილს ამ ძეგლების გადასარჩენისათვის.

წარმოიდგინეთ რომ მართლაც „ყველაფერი კარგადაა, უმუშევრობა არაა. ყველაზე მაგარი სოფელია“! შენს გვერდით ადამიანი მაღალფარდოვანი ფრაზებისა და მატერიალური სურვილების მაგივრად, სისადავეში (ესე იგი ქართულ კულტურაში!) ხედავს ღირსებას, რაც ასევე შენც გადმოგედება!

რასაკვირველია, აქ გამოთქმული ზოგადი კრიტიკა არ შეიძლება იყოს საყოველთაო. გამონაკლისი ყოველთვის არის. ასეთი ადამიანი, - მოქმედი ფიგურა, რომელიც  გარკვეულ როლს თამაშობს დროის მსვლელობისას, - გვხვდება ყველა ქვეყნის ისტორიის ფურცლებზე, სხვადასხვა მნიშვნელოვან ეტაპსა თუ გარემოებებში

ჩვენი გამოცდილებების მიხედვით, შემაჯამებლად გვსურს ავღნიშნოთ, რომ ჩვენნაირი პოლიტიკური ბატალიებით გადაღლილი და მდარე ხარისხის მედიით დატვირთული საზოგადოების განვითარებისათვის საჭიროა ადგილზე და ლოკალური თემებზე ინტენსიური მუშაობა. ყველა ეს ერთი შეხედვით პატარა თემა შეიძლება დიდი შედეგების მომტანი იყოს.
პირველ რიგში სკოლებში, ახალგაზრდობასთან და მოსახლეობის ცალკეულ ჯგუფებთან არის საჭირო ინტენსიური მუსაობა, მაგრამ როგორც გამოცდილება გვიჩვენებს, ამ მუშაობის საფუძველს ზოგადი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური კონსენსუსი უნდა წარმოადგენდეს.

ყოველდღიურობის თემა  უნდა ჩამოშორდეს პოლიტიკურ კონიუქტურას და ვეცადოთ კეთილგანწყობილი დისკურსით, სხვადასხვა ფორმატებში, რაც მთავარია განვითარების სურვილით, მედიითა თუ აკადემიური მუდმივი ანალიზის თანხლებით პრაქტიკულ ნაბიჯები გადადგმა ერთდროულობაში უნდა იყოს მოყვანილი. სოციალურ ქსელებში აქტიურობა, მხოლოდ ნაწილობრივ გვაძლევს ამის საშუალებას, ხშირად კი პირიქით, - მომსწრე ვართ დიალოგების, რომლებიც მხოლოდ თემების დაკნინებას ან ინფანტილურ ვიშვიშს ემსახურება. საზოგადოების განვითარებისათვის საჭირო საკომუნიკაციო გარემოს შექმნა სახელმწიფოს კულტურის  პოლიტიკის მთავარი ამოცანა უნდა იყოს. ამ მიდგომის გარეშე ვრჩებით მდარე, სკანდალებითა და ბრალდებებით გაჯერებული პოლიტიკური ბატალიების შემყურე, სადაც ყველა წამოწყება მტრულ გარემოცვაში ექცევა ხან გულგრილობით, ხან გადაღლით,  პოლიტკონიუქტურაზე გამოკიდებული თუ უბრალოდ უცოდინრობით.

წარმოიდგინეთ რომ ეს სტატია ბევრმა წაიკითხა, ბევრმა გააზიარა, ბევრმა გადაწყვიტა დაინტერესდეს „კარგ სახლის“ ბედით, ბევრი მიხვდა რომ ეს „კარგი სახლი“ ბევრი კარგი სახლისთვისაა, ის ყველასია და მისი კარი ღიაა! ზოგმა ნიჩაბი აიღო, ზოგი ჩვენი უვარგისადგაკეთებული წყლის გაყვანილობის ხარვეზით დაინტერესდა, ზოგი რომელიმე პროექტისა თუ თემის „ნათლია“ გახდა და ამ ყველამ თქვა: ჩვენ თვითონ მივხედავთ ყველაფერს, სხვა "კარგ სახლებსაც" ავაშენებთ, ნუ გეშინია, მარიკა!  

26.06.2016






Montag, 18. April 2016

Samstag, 16. April 2016

Biogeografie der Landschnecken der Kaukasusregion

Interview mit Prof.Dr. Bernhard Hausdorf
Schnecken sind nicht als besonders agil bekannt. Doch genau damit sind sie besonders wertvoll für die biogeografische Forschung: Wo man sie aufsammelt, sind sie in der Regel auch heimisch – im Gegensatz zum Beispiel zu einem Schmetterling auf Durchreise. Ihre Verbreitung, ihre Anpassungen an die Umweltbedingungen und ihre vielfältigen Erscheinungsformen können wichtige Fragen der Artentstehung beantworten. Ein Team des Centrums für Naturkunde (CeNak) hat im Kaukasus ein entsprechendes Forschungsprojekt durchgeführt und präsentiert seine Arbeit ab März in einer Sonderausstellung im Zoologischen Museum.

Autorin: Marika Lapauri-Burk

Freitag, 12. Februar 2016

ჩანაწერები&ლირიკა. მარიკა ლაფაური

ნაწილი I იხ:
http://einblickgeorgien.blogspot.de/2015/12/blog-post.html

----------------------
08.02.2016
ჭიანჭველას ფიქრები ორშაბათ დილას წყნეთიდან თბილისამდე


შენ კაცი ხარ და მე ჭიანჭველა
შენ ღვინოსა სვავ და მე წყალს,
შენ ქუდი გხურავს  კაცობის,
მე კი ანტენით დავდივარ,
შენ ერთად ხედავ ყველაფერს,
მე კი დეტალს და ნაწილებს.
შენ თავს იმართლებ როდესაც-
ტილის ზეაღსვლის ამბებზე
ანდაზებს გვითხზავ ხალხურად.
მე კი რწყილებთან ვმეგობრობ,
თოკსა ვგრეხთ ძმობის მანტრითა.
მე ჩემი ცოდნით დავდივარ
ტექტონურ კიდე-ბზარების გასწვრივ,
შენ ქუდი კი გხურავს (ხანდახან)
მაგრამ მუდამ რაღაცა გზას ეძებ.
მე ჩემი ტრადიციითა სახლებს ვაშენებ ქალაქურს,
შენ კი სოფელი მოსპე,
ხეებს ჭრი, გინდა რომ გა-ურბანულდე.
თან ტრადიციებს დასცინი,
რაღას ეტაკო არ იცი.
რა დაგარიგო, რა გითხრა,
"კაცური კაცო", (ეს ვინ მოიგონა…)
შენ ჩემი ენა არ გესმის.

……. ეჰ……




12.02.2016


საგაზაფხულო ფხლის დამზადება. "როცა აყვავდება ია"
მე თქვენ გასწავლით ერთ კარგ რეცეპტს:
მწიფე ბროწეულს კანს შემოაცლით, და-
თუ შეეცდებით მის გაფცქვნას ფრთხილად და თანაც ბასრ დანას იხმართ,
ნახავთ, როგორ გავს ტვინის ხვეულებს, - მარცვლების რიგი კრიალა კანით.
დაიწყეთ მისი მარცვალ-მარვალ დაშლა და გაჰყევით ფიქრებს.
(აბა, ტყუილად ხომ არ იდგები)
წარმოიდგინე, თითო მარცვალი, თითო აზრია შენი.
რაც გიცხოვრია და რაც გინახავს
ეს ყველაფერი, - აი მარცვლებში.
ამ დროს მიხვდები, რომ ბროწეულის მარცვლები
ბევრად მეტია, ვიდრე შენი აზრები.
აქ შეგიძლია შეწყვიტო ის გზა,
სადაც მანამდე ფიქრებს გაჰყევი.
იმედია, რომ ეს გზა, არ იყო გრძელი
და უკან მოსვლისთვის ჯადოქრების ფოკუსნიკობა -
(რომლებიც სხვათაშორის შენს კედლებში, მანდვე მაცივართან,
ყოველი შემთხვევისათვის უჩინმაჩინად დამწკრივებულან)
- არ დაგჭირდება.
გირჩევ კიდევ, ხშირად სველი ტილოთი იწმინდო ხელი,
რადგან გაწებილი თითებით
ბროწეული, ოდნავი ხელის მოჭერით, წითლად წვენს ასხავს.
თავად რეცეპტი კი იის ფხალია, 
ოღონდ სადაც
ორი მესამედი ვარდის ფურცელი უნდა ერიოს.


21.03.2016
ზამბახის ხე
.რაც არის ღამით
არ არის დღისით,
მაგალითად, ზამბახის ტყე.
ღამით ბნელა,
დღისით კი არა.
ლურჯი ზამბახი დილით რომ ჰყვავის
ღამით ის თურმე ანათებს უკუნს.
დღეს თავისი გან-რიგი აქვს,
ღამეს კი არა.
– ისევე როგორც სიკვდილს.
დღისით თუ რამ კმაყოფით გაზომილს
ღამით საზღვარი ეშლება, –
ისევე როგორც სიცოცხლეს?
დღისით მოხურული კარები
ღამით დაგხვდება ღია
და დაინახავ ზამბახის უზარმზარ ხეებს,
ხოლო, მის ძირას მოსაუბრე ვიღაც მომღიმარ სტუმრებს.
დღისით ნანახი სასწაულები
თუ სუნთქვას გიკრავს გან-რიგებს შორის,
(პენი-მარკტის რეკლამები,
რადიოში მოცარტის მუსიკა)
ღამით ისუნთქავ ბლანტ და ნოტიო
ზამბახისა და მთვარის სხივებს.
ამ დროს ივსები ღამით, როგორც ჭურჭელი, თუ დოქი იქნებ,
რომელიც დღისით ღვინით აავსეს.
და მაშინ იცი ერთი რამ:
ეს დიდი, ლამაზი ზამბახის ხე, 
საფლავზე იზრდება თურმე.


23.03.16
დაანონსებული ევენტი „განწირულობა და გამკვრივება“ 
ვირტუალური პასიონები

წირული, წირული, გან-წირული,
წრიული, წრიული, გან და განა,
სტიური, სტიური, ინტენსიური,
ვრება, ვრება, ცხოვრება ძვრება.
ცხოვრებას ძვრება ცხოვრება,
ება, ება, გება, მება,
სიტყვებს სჭირდებათ "გან"
და ამიტომ ვიცეკვოთ გან და გან
მაშინ ებას, გებას და მებას, 
დაემატება გან-ება
გან-გება,
გან-მება,
მკვრ, მკვრ, განას ვთხოვ გან-ს
და განმკვრივდება ცხოვრება,
ცხო, ცხო, - განცხ (რ)ობით 

13.09.2016
კოსმეტოლოგი, რომელიც მგლებს აყმუვლებს. 

დილაა ადრე.
ვზივარ ოთახში კოსმეტოლოგთან.
მესმის მგლის ყმუილის ხმა, 
ჩიტის ჭიკჭიკი და ზღვის ხმაური.
ვათვალიერებ კედლებზე დიპლომებს,
სერთიფიკატებს: სილამაზისთვის,
დერმატოლოგიისა და პედიკურისთვის, -
ჩარჩოში ჩასმულს და ბეჭედ დარტყმულს.
ვუყურებ იქვე ლილიპუტ ფანტანს, 
რომელიც ჩუხჩუხებს, 
ხოლო მისი ჩუხჩუხის მიზეზი
ელექტრო-ენერგიაა,
რახან დენშია შეერთებული.
უეცრად შეწყდა ეს მგლის ყმუილი,
რომელიც თურმე, ისევე როგორც ფანტანი
დენში ყოფილა შეერთებული.
მომიბოდიშა კოსმეტოლოგმა:
„რაღაც გაფითრდით, იქნებ არ მოგწონთ 
აქ ჩემი ჩართული ბუნების ხმები,
გნებავთ, სხვაც კი მაქვს, სადაც მგლის ნაცვლად 
დელფინის ხმები ისმის“.
ეს არის დღე, როცა შენ კვდები,
ეს კი ოთახი კოსმეტოლოგის,
სადღაც  კოსმოსში.

18.09.16
Gif დავით გურამიშვილი და კიდევ სხვა
ფანჯრის შუშა ირეკლავს სანთელს,
ორივეს ციმციმს ვუცქერ.
მე მხოლოდ ეს წუთი მიყვარს
და ვხუჭავ თვალებს.

დაბნელებისას ვბუტბუტებ
ჩემს საზეიმო ლოცვებს,
მე მხოლოდ ეს წუთი მიყვარს,
უჩემოდ ყოფნა ყველგან.
სასაფლაოზე ლეღვის ხე,
როგორ გაზრდილა! ფოთლები უბზინავს მზეზე!
მე მხოლოდ ეს წუთი მიყვარს,
და ვწყვეტ მწიფე ლეღვს.
ჩიტი კიდია თივის,
ღამით დაფრინავს მხოლოდ
მე მხოლოდ ეს წუთი მიყვარს,
მდუმარე ჩიტის ჭიკჭიკზე ფიქრი.
გავაღებ კარებს, იხსნება ღამე
და მას ჰკიდია მთვარე.
მე მხოლოდ ეს წუთი მიყვარს
და არ გადავდგავ ნაბიჯს.
„ვერ იცნეს“ „ვერ დაინახეს“
„მაგრამ ნათლად ჩანს ნათელი“
მე მხოლოდ ეს წუთი მიყვარს,
ბუნდოვანება ირგვლივ,
როცა არ იცი,
რას დაინახავ პირველს.


ართანა 
მე ვნახე კაცი, ადამიანი, წითელი ხელთათმანები,
ვნახე ღიმილი ჩემიც და მისიც, ცელქი ჰაერი, ღრუბლის ნაფლეთი, 
ჩემი და მისი ჩრდილი გზაზე მოძრავი,
აქ ტყე არ არის და არც წითელქუდა, 
რომელსაც მგელი ელის და მზაკვრობს 
ამ გზაზე მხოლოდ აი ეს კაცი, წითელი ხელთათმნით დადის.
აპრილი, 2015

03.12.16
ნისლის კედელზე ვწერდი - "მიყვარხარ" 
მზემ კი მოჰფინა მიწაზე ბალახს 
როდესაც ცვარი ბრჭყვინავს მიწაზე, 
ეს ის სიტყვაა, მე რომ დავწერე